در یک برداشت کلی می توان علم سیاست را به دو حوزه اصلی و ساحت اساسی تقسیم کرد  : 

يكم : علم سياست نظري

دوم:  علم سياست عملي

علم سیاست نظری به توصیف رفتارهای طبیعی انسان در ساحت سیاست ، روانشناسی و انسان شناسی و نیز تحلیل انگیزه های رفتار سیاسی می پردازد. اما علم سیاست عملی دانش مسلط و محسوس تری درباره کیفیت ثبات سیاسی ، تنظیم روابط بین دولت ـ ملت   Nation-state   تنظیم روابط قوای حکومتی و نیز چگونگی تضمین مشروعیت نظام سیاسی ، توضیح و راهکار عملی ارائه می دهد. با این حال علم سیاست در ایران اصولاً دانشی میان رشته ای و مصرف کننده رویکردهای جاری در حوزه های دیگر علمی است که در چنبره توصیف و تعریف آچمز شده است بطوریکه رویکرد ابزاری به رشته علوم سیاسی به شکل نوعی از فرمالیسم دانشگاهی نمایان می شود . سابقه تاسیس علوم سیاسی در ایران به مشابه ی دانش آکادمیک به بیش از یک قرن می رسد تاسیس مدرسه علوم سیاسی در ایران در آذر ۱۲۷۸ نه تنها مهم ترین نهاد آموزشی پس از دارالفنون بود بلکه نقش دوران ساز در بروز و ظهور تحولات سیاسی و اجتماعی در تاریخ معاصر ایران داشته است . اینک اما قصه پر غصه این رشته ، حکایت دیگری است هر ساله هزاران نفر در کشور در مقطع لیسانس و فوق لیسانس تلاش می کنند تا وارد این رشته شوند اما علیرغم محبوبیت و جذابیت این رشته بسیاری از کسانی که موفق به تحصیل آن می شوند بعد از گذرانیدن دو سه ترم با سراب علوم سیاسی روبه رو می شوند و نمی توانند دانش تئوریک خود را به محیط عملیاتی بکشانند. اما به راستی چگونه می توان رشته علوم سیاسی را کاربردی یا عملیاتی کرد. نگارنده بر این باور است که محیط های عملیاتی بسیاری در ساختار نظام تصمیم گیری کشور وجود دارد که فرهیختگان و دانش آموختگان علوم سیاست می توانند حضور موثر تری در آن داشته باشند . نخست راهکارهای فرهنگی و آموزش سیاسی در محیط اجتماعی که به اصلاح گام به گام فرهنگ سیاسی در جامعه نظر دارد دوم راهکار نهادی که به تاسیس و تقویت جایگاه نهاد های مدنی واحزاب گروههای سیاسی دلالت دارد. سوم راهکار تغییر رویکردها و کارکردهای نظام آموزشی و پژوهشی در رشته علوم سیاست است ودر راهکار چهارم می توان به سند چشم انداز برنامه توسعه نظام در افق 1404 اشاره کرد که نیازمند حداکثر سازی تولید اقتصادی و ارتقای سطح تعادل اجتماعی است که از بستر مشارکت شهروندان در ساخت قدرت محقق می شوند. در مجموع کاربردی سازی علوم سیاسی در ایران البته می تواند از طریق بومی سازی فرهنگ و ادبیات سیاسی و حداکثر سازی همبستگی سازمانی با حوزه های اجرایی عملیاتی گردد. در عصر جدید  سیاست دیگر به درون دیوارههای کاخ و دژهای حکومتی محدود نمی شود بلکه جزیی از زندگی عمومی شده است . آموزش مدنی و سیاسی شهروندان و اعتماد سازی و بستر سازی برای فعالیت قانونی احزاب قانونی می توان دانش تئوریک سیاست را به فاز کاربردی و عملیاتی وارد ساخت .
 
 *  کارشناس ارشد روابط بین الملل و مدرس دانشگاه